Hekayədən diqqət çəkən məqamlar Elm Günü 2025:
Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri üzrə irəliləyişin dayandığına dair geniş yayılmış məyusluq fonunda, Elm Günü 2025 çox fərqli bir ton vurdu. zamanı toplandı Yüksək Səviyyəli Siyasi Forum (HLPF) İyulun 15-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nyu-Yorkdakı Baş Qərargahında keçirilən tədbir düşünmək üçün bir məkan təklif etdi və səfərbər edilmiş təcrübə icmasını - elm adamlarını, diplomatları və fikir liderlərini birgə həll yolları yaratmaq üçün fəal şəkildə axtardı.
Tərəfindən təşkil edilmişdir Beynəlxalq Elm Şurası (ISC)Ki, Stokholm Ətraf Mühit İnstitutu (SEI)Ki, Davamlı İnkişaf Həlləri Şəbəkəsi (SDSN)Ki, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı (UNDP), və BMT-nin İqtisadi və Sosial Məsələlər Departamenti (UNDESA), Elm Günü 2025 açıq dialoq üçün ondan çox məruzəçini və geniş, müxtəlif auditoriyanı bir araya gətirdi. Bu ilin mövzusu - Bu gün sabahın həllərini açmaq – yalnız bir anda güclü rezonans doğurdu SDG hədəflərinin 35%-i yoldadır və ya orta irəliləyiş göstərir, lakin transformativ fəaliyyətə tələb heç vaxt bu qədər böyük olmamışdır.
BMT-nin İnternet TV qeydinə baxın
Bütün nümunə araşdırmaları və panellər arasında mərkəzi bir mesaj ortaya çıxdı: transdissiplinar yanaşmalar artıq isteğe bağlı deyil – onlar təməldir. Lakin onlar elmin necə maliyyələşdirildiyi, mükafatlandırıldığı və institusionallaşdırılması ilə bağlı struktur məhdudiyyətlərlə üzləşməyə davam edirlər.
Dr. Babatunde Abidoye (UNDP) açılış nitqi ilə çıxış edərək, söhbəti güclü bir sualla qurdu: “Böhran və keçid dövrü ilə yadda qalan dünyanı idarə etmək üçün hansı elm növləri lazımdır?”. O, elmin sırf texniki olaraq qala bilməyəcəyini vurğulayaraq, bunun əvəzində vurğuladı "biz bilirik ki, elm texniki deyil, insan mərkəzli olmalıdır." Onun mesajı sonrakı müzakirələr üçün zəmin yaratdı və onları elmi təcrübənin günümüzün bir-biri ilə əlaqəli problemlərinin mürəkkəbliklərinə cavab vermək üçün təkamül etməli olduğunu etiraf etdi.
Case study sessiyasını açaraq, James Waddell (ISC) elmi biliklərin problem olmadığını qeyd etdi. "DİM-lər ətrafında söhbətlər çox vaxt bir istiqamətdə gedir – bilik çatışmazlığına görə deyil, elm və siyasət arasında kanalların olmamasına və ya qırılmasına görə," dedi. "Biz yalnız dəlil çatdırmaq deyil, interfeyslər qurmağa diqqət yetirməliyik".
Dr. Mary Blair (Amerika Təbiət Tarixi Muzeyi) Sami maralı çobanlarının nəslindən olan öz irsinə əsaslanan Arktikada yerli xalq elminə dair cəlbedici təqdimat etdi. O, peyk məlumatlarını ənənəvi heyvandarlıq təcrübələri ilə birləşdirən transdissiplinar elm modelini təsvir etdi. "Bu, yerli bilikləri əlavə olaraq əlavə etməkdən getmir"," o vurğuladı. "Bu, artıq burada olan və artıq işləyən biliyi əks etdirmək üçün elmi yenidən dizayn etməkdir".
Blair hazırda bu cür inteqrasiyaya mane olan sistemləri yenidən konfiqurasiya etmək üçün güclü iddia qaldırdı. O, akademik institutlar arasında disiplinlərarası tədqiqatları dəstəkləyəcək yeni təşviqlərin tərəfdarı oldu, yerli ərazilərdə tədqiqat aparmazdan əvvəl qanuni qüvvəyə malik müqavilələrin yaradılmasının vacibliyini vurğuladı və yerli xalqların qlobal səylərə mərkəzi aktyorlar kimi tam daxil edilməsinə çağırdı, məsələn, qarşıdan gələn 5.th Beynəlxalq Qütb İli 2032–33. Lakin bu təkliflərlə yanaşı, Blair bir sıra davamlı çağırışlara işarə etdi - davam edən torpaq deqradasiyası və qeyri-adekvat monitorinqdən tutmuş elmi müəssisələrdə intizam mükəmməlliyinə köklənmiş diqqətə qədər, kəsişən və əməkdaşlıq yanaşmalarını marjinallaşdırmaqda davam edir.
Bunu əks etdirən, Dr. Pamela McElwee (Rutgers Universiteti) IPBES Nexus Assessment-i təsirli həllər ətrafında qiymətləndirmələri yenidən nəzərdən keçirmək cəhdi kimi təqdim etdi. "Biz problemlə bağlı daha bir hesabat hazırlamaq istəmədik”. o bildirib. “Beləliklə, biz hesabatın yarısını konkret, həyata keçirilə bilən variantlara - aqroekoloji təcrübələrdən tutmuş şəhər biomüxtəlifliyi strategiyalarına həsr etdik."Qiymətləndirmə həm də erkən karyera tədqiqatçılarını və yerli bilik sahiblərini cəlb edərək, iştirakçılığı genişləndirdi."Məsələ təkcə əhatəli olmaq deyildi - elmi daha yaxşı, daha faydalı və daha ədalətli etmək idi.".
Bilik zəngin olsa da, əsl problem ondan səmərəli istifadə oluna biləcəyini təmin etməkdir - xüsusən də siyasi fəaliyyət üçün pəncərələr qısa olduqda. kimi Dr. Marianne Beisheim qoyun: “Müvafiq olmaq üçün siyasi diqqət yüksək olanda elm hazır olmalıdır."
Birlikdə Dr. Annekathrin Ellersiek, o, Almaniyanın 20 elmi məsləhət şurasını əlaqələndirmək təşəbbüsünü təsvir etdi, onların çoxu əvvəllər DİM-lər üzərində işləməmişdi. İldə iki dəfə keçirilən strukturlaşdırılmış dialoq vasitəsilə şuralar birgə mövqelərin həmmüəllifi olub və davamlılığın transformasiyası üzrə Almaniyanın Vyana Hesabatı da daxil olmaqla milli hesabat proseslərinə töhfə verib. "Söhbət mülkiyyətin yaradılmasından gedir"," Elleriek dedi, "hətta siyasi iradə aşağı olduqda belə. Bizə insanların qura biləcəyi platformalara ehtiyacımız var – sadəcə cavab verməklə kifayətlənmirik."
Düzəltmək üçün beş il - Yoldan kənar bir dünya üçün elm və mühəndislik
DOI: 10.24948 / 2025.03
Buraxılış tarixi: 30 iyun 2025-ci il
Nəşriyyat: Beynəlxalq Elm Şurası
Oxşar məntiq Kolumbiyanın çoxtərəfli SDG platformasını təqdim etdi Natalia Ortiz Diaz (SEI). Platforma davamlılıq strategiyalarını - xüsusilə enerji, iqlim və davamlı istehlak kimi sahələrdə birgə inkişaf etdirmək üçün alimləri, özəl sektor aktyorlarını və vətəndaş cəmiyyətini bir araya gətirir. "Biz əsas qərarlar üçün iştirakçı metodlardan, uyğunlaşdırma alətlərindən və açıq giriş məlumatlarından istifadə edirik,"O izah etdi. Bununla belə Diaz boşluqlar haqqında səmimi idi: "Həmyaşıdların nəzərdən keçirilməsi vaxt tələb edir - siyasət gözləmir. Elmin ritmləri ilə həyata keçirilməsinin aktuallığı arasında bir əlaqə var".
O əlavə etdi ki, “biz təkcə sektorlar arasında deyil, elmin özündə də silosları sındırmalıyıq,” alimlərin əksəriyyətinin ictimai ünsiyyət mövzusunda təlimə ehtiyac olmadığını vurğulayır.Bilik mövcuddur, lakin çox vaxt yaradıldığı otağı tərk etmir," dedi.
Dr. Babatunde Abidoye ölkələri milli planlaşdırma və öhdəlikləri ilə dəstəkləmək üçün elm və süni intellektdən istifadədə BMTİP-in rolunu vurğuladı. O, BMTİP-ə işarə edib SDG Push Diaqnostika aləti"DİM daxilindəki boşluqları tapmaq üçün onları təhlil etmək üçün bütün siyasət və planlaşdırma məlumatlarını bir araya gətirmək üçün süni intellekt və elmdən istifadə”; formalaşdıran anlayışlar SDG Integrated Insights Reports. Bu təməl üzərində qurulan BMTİP-in ən son işi iqlim ambisiyaları ilə inkişaf prioritetlərinin kəsişməsini araşdırır. NDC x SDG Insights Hesabatları, ölkələrə daha inteqrasiya olunmuş və perspektivli strategiyaların hazırlanmasında dəstək MDM 3.0.
2025-ci il Elm Gününün müəyyənedici xüsusiyyətlərindən biri gənc alimlərin və tələbələrin görünməsi və təsiri idi. Sual-cavab zamanı sualların və müdaxilələrin əksəriyyəti 30 yaşdan kiçik iştirakçılardan gəldi – onların çoxu BMT-nin Əsas Qrupları və ya erkən karyera elmi şəbəkələri ilə əlaqəli idi. Tokenistlikdən uzaq, bu varlıq günün tonunu və trayektoriyasını formalaşdırdı.
Dr.Yensi Flores-BuesoQlobal Gənc Akademiyanın sədri, gənc alimlərin təhsilləri ilə dünyanın gözləntiləri arasında hiss etdikləri uyğunsuzluğu təsvir etdi. "Niyə biz elmdən niyə istifadə olunmadığını soruşuruq?"o soruşdu,"daha yaxşı sual olduqda, biz onu istifadəyə yararlı etmək üçün nə etdik?"
O, reytinqləri, sitatları və təsir faktorlarını real dünya aktuallığına üstünlük verən akademik həvəsləndirmə sistemlərini çağırdı. "Biz kommunikatorlar, pedaqoqlar, siyasət tərcüməçiləri üçün yer yaratmalıyıq – təkcə vəzifəli professorlar deyil," dedi. “Hazırda sistemlərimiz elm və cəmiyyət arasında körpü qurmağa çalışanları cəzalandırır."
Tamaşaçıların iştirakı – süni intellektlə bağlı etik sualların qaldırılmasından tutmuş məlumatların suverenliyi və əlçatanlığı ilə bağlı mübahisəli panelistlərə qədər – Elm Gününün sürətlə nəsillərarası dialoq üçün, xüsusən də elm-siyasət və beynəlxalq elm əməkdaşlığının gələcəyi ilə bağlı üstünlük verilən məkana çevrildiyini təsdiqlədi.
SDG-lər dominant çərçivə olaraq qalmasına baxmayaraq, bir çox məruzəçilər Elm Günündən söhbəti irəli aparmaq üçün istifadə etdilər - 2030-cu ildən sonrakı reallığı idarə edə biləcək idarəetmə modelləri və siyasət arxitekturalarına doğru.
As Dr. Ed Carr (SEI) və başqaları qeyd etdilər ki, bugünkü qlobal çağırışlar – iqlimə davamlılıq, biomüxtəlifliyin itirilməsi, yoxsulluq – xətti tapmacalar deyil, mürəkkəb, təkrarlanan və iştirakçı cavablar tələb edən “pis problemlərdir”.
Dr. Robbert Dijkgraaf, ISC-nin seçilmiş prezidenti, elmin məsləhət rolundan birgə dizayn və birgə yaradıcılığa çevrilməli olduğunu müdafiə etdi. “Selm sadəcə faktların anbarı deyil, əməkdaşlıq platformasıdır,” dedi. Amma o, həm də xəbərdarlıq etdi ki, “elm adamları qlobal miqyasda əlaqəli olsalar da, elm və siyasət arasındakı əlaqə parçalanmış və kövrək olaraq qalır."
Dr. Daniel Qoroff (Sloan Foundation) konkret bir yenilik təklif etdi: “Gəlin pop-up jurnallar yaradaq – siyasətçilərin verdiyi suallara birbaşa cavab verən sürətli dövriyyəli, rəydən keçmiş forumlar."Söhbət daha çox nəşr etmək deyil, məqsədyönlü şəkildə nəşr etməkdir" dedi.Yanacaq almağa çalışdığınız qatar üçün yol qurun."
Günün yekun sessiyaları da sistemli imkanları vurğuladı. Dr. Astra Bonini (UN DESA) məqsədlər arasında sinerjinin zəruriliyini vurğuladı. "17 istiqamətdə 17 hədəfi təqib etməyə gücümüz çatmır," dedi. “Bizə eyni vaxtda çoxsaylı qələbələr gətirən yanaşmalara ehtiyacımız var – və onları tapmaqda bizə elmə ehtiyacımız var."
2025-ci il Elm Günü HLPF üçün yan tədbirdən daha çox idi. Bu, bilik və hərəkətləri birləşdirən müstəqil, sərhədləri əhatə edən məkanlara artan tələbatı nümayiş etdirdi. Bir çox məruzəçinin vurğuladığı kimi, belə yerlər nadir hallarda olur və onları yalnız çağırmaq deyil, inkişaf etdirmək lazımdır. 2025-ci il Elm Günü tək tövsiyələr toplusunu təqdim etdiyi üçün deyil, elm-siyasət məşğulluğunun növbəti dövrünü müəyyən edəcək struktur dəyişiklikləri və strateji gərginlikləri işıqlandırdığı üçün uğur qazandı.
Yekun nitqində Səfir Lamin Dibba Qambiya bu anı bərabərlik, əməkdaşlıq və innovasiyaların birləşməli olduğu bir “fürsətlərin böhran pəncərəsi” adlandırdı. Dr. Marcia Barbosa, ISC-də Elmdə Azadlıq və Məsuliyyət üzrə Vitse-Prezident, elm ictimaiyyətini elmi etibarlılığı sarsıtmaq üçün çalışanların intensivliyi və koordinasiyası ilə uyğunlaşmağa çağırdı - lakin çox fərqli vasitələrlə. "Elmə qarşı olan insanlar bunu peşəkarcasına edirlər," dedi. “Biz təvazökarlıqla, cəsarətlə və daha yaxşı vasitələrlə cavab verməliyik."
2030 Gündəliyi üçün bu həlledici dövrdə Elm Günü davamlı inkişaf üçün elmin qlobal əməkdaşlığı necə məlumatlandırdığını yenidən düşünmək üçün kritik platformaya çevrilməyə hazırlaşır. 2025-ci il nəşri təkcə əvvəlki illərdə qurulmuş fikirlər və əlaqələr əsasında qurulmayıb, həm də ortaq etirafa cavab verib: DİM-lərə nail olmaq əməkdaşlığa yeni yanaşmalar, elm və siyasət arasında daha güclü interfeyslər və fəaliyyət üçün şərait yaratmaq üçün daha aydın öhdəlik tələb edəcək.
Bu ruhda 2025-ci il Elm Günü sadəcə düşünmə anı deyil, həm də bir dəvət idi – elmi biliyin ictimai sərvət kimi dəyərini bir daha təsdiqləmək, onun qərarların qəbul edilməsini məlumatlandıran vasitələri gücləndirmək və gələcək onilliklər üçün lazım olan sistemləri və tərəfdaşlıqları təsəvvür etməyə başlamaq. Bu, bu gün həllərin kilidini açmaq üçün bir məkandır və sabaha gedən yolları birgə yaratmaq üçün platformadır.
BMT və qlobal siyasət prosesləri haqqında ətraflı oxuyun
Qlobal gərginlik artdıqca, ISC beynəlxalq səviyyədə elmi əməkdaşlığı genişləndirmək üçün Aİ-nin böyük bir təşəbbüsünə rəhbərlik edir.
2026 Frontiers Planet Mükafatının milli çempionlarının elan edilməsi haqqında daha çox oxuyun
Növbəti BMT Baş Katibi üçün Elm prioritetləri | son tarix: 22 May 2026
